Przyszłość opakowań zaczyna się przed koszem na odpady
Czwartek, 20 sierpnia 2026
6 września po raz pierwszy obchodzony będzie Światowy Dzień Opakowań, ustanowiony przez World Packaging Organisation. Data ta przypada w ważnym momencie dla europejskiego rynku – wraz z wdrażaniem kolejnych wymagań PPWR zmieniają się zasady projektowania, produkcji, użytkowania i zagospodarowania opakowań. To dobry moment, by spojrzeć na ich przyszłość szerzej – przez pryzmat całego cyklu życia, a nie wyłącznie ilości powstających odpadów.
Robert Szyman, dyrektor generalny Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych
Opakowanie ma przede wszystkim chronić produkt
W debacie o opakowaniach coraz częściej koncentrujemy się na ilości powstających odpadów. Tymczasem podstawową funkcją opakowania jest ochrona produktu, wydłużenie jego trwałości, zapewnienie bezpieczeństwa konsumenta oraz umożliwienie efektywnego transportu. W przypadku żywności odpowiednio dobrane opakowanie może również ograniczać straty produktu, których wpływ na środowisko może być znacznie większy niż wpływ samego opakowania.
Dlatego ocena środowiskowa opakowania nie powinna sprowadzać się wyłącznie do pytania, ile materiału wykorzystano do jego produkcji. Równie istotne są jego właściwości, trwałość, funkcja, możliwość recyklingu oraz sposób zagospodarowania po zakończeniu użytkowania.
Podstawą decyzji dotyczących opakowań powinna być zatem analiza całego cyklu ich życia.
PPWR przyspiesza transformację rynku
Rozporządzenie PPWR jest jednym z najważniejszych elementów europejskiej polityki dotyczącej opakowań. Jego celem jest m.in. ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, zwiększenie możliwości recyklingu oraz rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym.
Same regulacje nie wystarczą jednak do stworzenia sprawnego systemu cyrkularnego. Konieczne są inwestycje w technologie, rozwój infrastruktury zbiórki i sortowania, dostęp do odpowiedniej jakości recyklatów oraz stworzenie stabilnego rynku dla materiałów pochodzących z recyklingu.
To szczególne wyzwanie dla europejskiego przemysłu tworzyw sztucznych. Przedsiębiorstwa muszą jednocześnie dostosowywać się do nowych wymagań, inwestować w innowacje i utrzymywać konkurencyjność wobec producentów spoza Unii Europejskiej.
Jeżeli regulacjom nie będą towarzyszyć odpowiednie warunki do inwestowania i rozwoju produkcji w Europie, część działalności może zostać przeniesiona poza unijny rynek. W konsekwencji zamiast ograniczać wpływ środowiskowy, możemy jedynie przenieść część produkcji i związanych z nią emisji poza Europę.
Nie ma jednego idealnego materiału
W dyskusji o przyszłości opakowań warto również odejść od przekonania, że można wskazać jeden materiał, który będzie najlepszym rozwiązaniem dla wszystkich zastosowań.
Papier, szkło, metal i tworzywa sztuczne mają różne właściwości, zastosowania i wymagania technologiczne. O wyborze materiału powinny decydować przede wszystkim funkcja opakowania, bezpieczeństwo produktu, jego trwałość, możliwość recyklingu, dostępna infrastruktura oraz wpływ środowiskowy oceniany w całym cyklu życia.
W przypadku tworzyw sztucznych istotną zaletą jest możliwość uzyskania wymaganych właściwości przy wykorzystaniu stosunkowo niewielkiej ilości materiału. Jednocześnie wiele opakowań z tworzyw można projektować w sposób ułatwiający ich późniejszy recykling.
Samo zaprojektowanie opakowania nadającego się do recyklingu nie rozwiązuje jednak problemu. Potrzebny jest cały system: skuteczna zbiórka, sortowanie, recykling oraz rynek, który będzie w stanie wykorzystać powstały recyklat.
Gospodarka cyrkularna zaczyna się przed koszem
Gospodarka o obiegu zamkniętym nie zaczyna się w momencie, gdy opakowanie staje się odpadem. Jej podstawy powstają znacznie wcześniej – już na etapie projektowania produktu i wyboru materiału.
Ekoprojektowanie pozwala uwzględnić możliwość ponownego wykorzystania materiału już na początku procesu. W przypadku tworzyw sztucznych dostępnych jest wiele rozwiązań, które ułatwiają późniejszy recykling opakowań.
Aby jednak takie rozwiązania były powszechnie stosowane, konieczna jest współpraca całego łańcucha wartości. Obejmuje on producentów surowców, przetwórców, właścicieli marek, handel, firmy zajmujące się zbiórką i recyklingiem, samorządy oraz regulatorów.
Odpowiedzialność za transformację rynku nie może spoczywać wyłącznie na producentach opakowań czy przetwórcach tworzyw. Każdy uczestnik łańcucha ma swoją rolę, a podejmowane decyzje powinny opierać się na danych, możliwościach technologicznych i przewidywalnych regulacjach.
Dlatego tak istotne jest uwzględnienie zasad ekoprojektowania w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). To właśnie na etapie projektowania można w dużej mierze zdecydować, jak opakowanie będzie funkcjonowało w całym cyklu życia.
Mniej emocji, więcej danych
Światowy Dzień Opakowań to dobra okazja do rozpoczęcia bardziej rzeczowej dyskusji o przyszłości tego rynku. Opakowanie nie powinno być sprowadzane wyłącznie do roli źródła odpadów. Warto spojrzeć na nie przez pryzmat funkcji, jaką pełni, oraz możliwości ograniczenia jego wpływu na środowisko.
Potrzebujemy mniej uproszczeń, a więcej analizy całego cyklu życia, inwestycji w technologie i współpracy pomiędzy uczestnikami rynku.
Przyszłość opakowań nie zostanie rozstrzygnięta przez jeden materiał ani jedną regulację. Zależy od stworzenia systemu, w którym projektowanie, produkcja, użytkowanie, zbiórka i recykling będą elementami jednego obiegu.
Prawdziwa gospodarka cyrkularna nie polega wyłącznie na produkowaniu mniejszej ilości opakowań. Chodzi o to, aby niezbędne materiały jak najdłużej pozostawały w obiegu, przy jednoczesnym ograniczaniu wpływu całego systemu na środowisko.
Źródło: SEC NEWGATE CEE
Fot. Pixabay
tagi:
Światowy Dzień Opakowań
,
rynek spożywczy
,
sprzedaż
,
handel
,
konsument
,
FMCG
,
hurt
,
detal
,
produkty spożywcze
,
nowości
,
przemysł spożywczy
,
sieci handlowe
,
sklepy spożywcze
,