Umowa franczyzy należy w polskim prawie do kategorii umów nienazwanych. Oznacza to, że nie są one unormowane ani w kodeksie cywilnym, ani w innych aktach prawa cywilnego. Możliwość jej zawierania wynika z zasady swobody zawierania umów, zgodnie z czym strony podpisujące dokument współpracy mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania. Oczywiście taka umowa nie może sprzeciwiać się zasadom prawa i współżycia społecznego. Podstawową istotą umowy franczyzowej jest dostarczenie franczyzobiorcy towarów w celu dalszego ich odsprzedania wraz z całym pakietem franczyzowym. Na taki pakiet składają się m.in. oznaczenia przedsiębiorstwa, wiedza, doświadczenie (know-how) oraz wsparcie ze strony franczyzodawcy - jednym słowem cały sekret prowadzenia biznesu, opracowanego i sprawdzonego przez franczyzodawcę.
Umowa franczyzy zawiera element zezwolenia na korzystanie z prawa (przede wszystkim ze znaku towarowego oraz wspomnianego już know-how), jak również wzajemne prawa i obowiązki stron. Dotyczą one dostaw, zatrudnienia i szkolenia pracowników, udzielania pomocy czy adaptacji lokalu, cen produktów w sklepach, akcji promocyjnych.
W umowie zapisane są uprawnienia kontrolne w stosunku do franczyzobiorcy, które mają na celu dbanie o jednolitość systemu i wizerunku sieci, o prawidłowe korzystanie z udzielonej marki.
Tym, co warto sprawdzić przed zawarciem umowy z franczyzodawcą, są zapisy dotyczące jego obowiązków. Jeśli podczas wstępnej rozmowy franczyzodawca mówi o zintegrowanym systemie informatycznym, szkoleniach z merchandisingu, dostępie do badań marketingowych, targów i różnych wydarzeń, które mają wpływać na polepszanie warunków handlowych - wszystko to powinno być jasno i wyraźnie zapisane w umowie franczyzowej. Staranna regulacja wszystkich aspektów współpracy franczyzowej powoduje, że umowy franczyzowe - oczywiście te profesjonalne, dające maksimum bezpieczeństwa - są dość obszerne. A ponieważ nieznajomość prawa nie zwalnia z odpowiedzialności prawnej, zawsze przed podpisaniem umowy warto jej treść skonsultować z prawnikiem, aby już w trakcie jej trwania nie było nieprzyjemnych rozczarowań.
Maja Święcka
ZDANIEM EKSPERTA
Michał Wiśniewski, Dyrektor Działu
Doradztwa we franczyzie, PROFIT system
Niewątpliwą zaletą franchisingu jest możliwość startu w biznesie bez specjalnego przygotowania. Owszem, franczyzodawcy cenią sobie doświadczenie, ale nie jest to warunek konieczny. Najważniejsze, by kandydat miał świadomość na czym franchising polega, a czym zdecydowanie nie jest. Firma franczyzowa nie różni się od każdego innego własnego biznesu - trzeba o niego dbać o każdej porze. Dlatego jedną z najważniejszych cech franczyzobiorcy powinna być przedsiębiorczość i determinacja w pozyskiwaniu lokalnych klientów. Reszta, czyli cała wiedza o biznesie oraz wszelkie standardy związane z prowadzeniem firmy zawarte są w podręczniku operacyjnym, który franczyzodawca przekazuje franczyzobiorcy. Ważne, by przepływ know-how miał charakter stały i systematyczny. Franczyzobiorca może więc liczyć na biznesową opiekę - szkolenia dla siebie i załogi, kampanie promocyjne wspierające sprzedaż oraz branżowe know-how.
Stała opieka franczyzodawcy zwiększa szansę bezpieczeństwa inwestycji w biznes licencyjny. Obecnie coraz więcej przedsiębiorców woli zainwestować w znaną firmę, niż zaczynać biznes od zera. Prawdopodobnie sprzyja temu spowolnienie gospodarcze utrudniające rozwój nowym firmom, które dopiero zaczynają działać w biznesie.
Wybierając franczyzodawcę należy najpierw wybrać najlepszą dla siebie branżę, a następnie firmę z jaką chciałoby się współpracować. Gdy już wiemy z kim chcielibyśmy podjąć współpracę należy jak najlepiej zapoznać się z zasadami przystąpienia i uczestnictwa w danym systemie. Należy skalkulować wszystkie opłaty oraz koszty bieżące ponoszone w działalności i obliczyć jak długo będzie trzeba czekać na zwrot z inwestycji. Jeżeli stać nas na zainwestowanie w dany biznes, dobrze jest też porozmawiać z innymi franczyzobiorcami, jak oni oceniają współpracę z franczyzodawcą.
