Obrót opakowaniami w handlu detalicznym - problemy z VAT

Obecnie przepisy przewidują, iż fakturę za wydane opakowania zwrotne wystawia się nie później niż 7 dnia po dniu, w którym umowa przewidywała zwrot opakowań. Jeżeli w umowie zaś nie określono daty zwrotu opakowań, to fakturę z VAT-em od wartości opakowań wystawia się nie później niż 60-go dnia od dnia wydania opakowań. W praktyce obrotu niestety znaczna część podmiotów, w tym w szczególności detalistów, ignoruje powyższe regulacje. Także niektórzy dystrybutorzy i producenci działają tak jakby dokonywali rozliczenia opakowań w oparciu o przepisy nieobowiązującej już starej ustawy o VAT. Przed wejściem do Unii Europejskiej bowiem obrót opakowaniami zwrotnymi co do zasady zawsze był wyłączony z zakresu VAT, chyba że opakowania były przedmiotem sprzedaży.
Należy bowiem podkreślić, że wskazane wyżej przepisy o VAT dotyczą wszystkich jednostek w łańcuchu produkcji i dystrybucji. Dotyczą producentów, dystrybutorów, jak i detalistów.
W związku z tym każdy z podmiotów dokonujących obrotu opakowaniami zwrotnymi musi przyjąć i określić zasady na jakich wydaje towar w opakowaniu zwrotnym dla swoich klientów. Jednym z wariantów jest uznanie, iż dokonywana jest sprzedaż opakowań. Przykładowo detalista może przyjąć rozwiązanie, zgodnie z którym w każdym przypadku gdy klient nabywa towar w opakowaniu zwrotnym, dokonywana jest sprzedaż zarówno towaru, jak i opakowania. Oczywiście w takiej sytuacji sprzedaż opakowania powinna być odnotowana na kasie fiskalnej. Powinien być wykazany podatek należny VAT, który następnie powinien zostać odzwierciedlony w deklaracji VAT.
Alternatywnym rozwiązaniem jest np. określenie, iż klienci zobowiązani są dokonywać zwrotu opakowań w określonych terminach. Oczywiście trudno sobie wyobrazić, aby placówki handlu detalicznego zawierały umowy z konsumentami, które określałyby termin zwrotu opakowań. W związku z tym, jeżeli dany sprzedawca detaliczny uznaje, że wydawane opakowania nie są przez niego sprzedawane i jest tylko pobierana kaucja, a z tytułu pobrania kaucji nie jest odprowadzany podatek należny, to wówczas bardzo istotne znaczenie mają wskazane wyżej przepisy. W takiej bowiem sytuacji, jeżeli opakowanie nie zostałoby zwrócone w ciągu 60 dni, to w 60-tym dniu od daty wydania danego opakowania (np. butelki, czy skrzynki) dla sprzedawcy, który pobrał wcześniej kaucję, powstałby obowiązek naliczania podatku VAT. Brak naliczania podatku VAT powodowałby powstanie zaległości podatkowej. Oznacza to, iż organy podatkowe mogłyby określić kwotę zaległego VAT-u, 30% sankcję w VAT oraz odsetki od zaległości podatkowych. Ponadto, organy podatkowe zapewne dążyłyby do wymierzenia także sankcji wynikających z przepisów kodeksu karnego skarbowego.
Na zakończenie należy jeszcze raz podkreślić, iż powyższe zasady dotyczą także producentów i dystrybutorów. W tym kontekście także te podmioty muszą przyjąć odpowiednie rozwiązania. Zarazem każdy, kto nie zwraca wszystkich opakowań pobranych od swojego dostawcy, może oczekiwać od niego faktury VAT za nie zwrócone opakowania. Detalista więc powinien w takim przypadku oczekiwać od dystrybutora faktury VAT za nie zwrócone opakowania, zaś dystrybutor powinien oczekiwać od producenta faktury VAT za nie zwrócone opakowania.
Podsumowując więc przedstawione powyżej uwagi należy uznać, iż dla wszystkich podmiotów dokonujących obrotu opakowaniami zwrotnymi (butelkami, skrzynkami, paletami, itp.) niezwykle istotne i ważne jest to, aby przyjęły one racjonalną i spójną, przede wszystkim zaś zgodną z przepisami podatkowymi politykę rozliczeń w zakresie podatku VAT, dotyczącą opakowań zwrotnych.

Robert Bem,
doradca podatkowy
Grupy Żywiec S. A